دوشنبه , تیر ۳ ۱۳۹۸
صفحه نخست / تاریخ و سیاست / تيفوس يک بيماري مشترک بين انسان و حيوان است که تو سط شپش يا موش به انسان منتقل مي شود
تیفوس
تیفوس

تيفوس يک بيماري مشترک بين انسان و حيوان است که تو سط شپش يا موش به انسان منتقل مي شود

تیفوس

تيفوس يک بيماري مشترک بين انسان و حيوان است که تو سط شپش يا موش به انسان منتقل مي شود نوع شپشي آن بيشتر در منا طق سرد که ممکن است مردم در شرا يط غير بهدا شتي زندگي کنند و شپش هم فرا وان با شد شا يع است .

تيفوس شپشي در صورت بروز معمو لا به صورت اپيدمي يا همه گيري ديده مي شود . نوع منتقله تو سط موش از نوع شپشي خفيف تر بوده و به صورت آندميک ديده مي شومد. اين نوع از تيفوس بيشتر  در مسا کن انساني که موش زياد شا يع است و بشتر در اواخر تا بستان و فصل پا ييز ديده مي شود .

 تیفوس به فرانسوی Le typhus یک بیماری حاد تبدار ناشی از یک باکتری (ریکتزیا) منتقله از حشرات آلوده است. این بیماری دارای سرایت فرد به فرد نیست. این عفونت ممکن است پوست، دستگاه عصبی مرکزی، لوله گوارش و عضلات را درگیر سازد.

ریکتزیا ریکتزیی در سلول میزبان

به طور کلی سه نوع تیفوس داریم . تیفوس اپیدمیک یا شپشی که عامل آن ریکتزیا پرووازکی می‌باشد و شایعترین نوع تیفوس است . تیفوس آندمیک یا تیفوس ککی یا تیفوس موشی که عامل آن ریکتزیا تیفی است . نوع سوم تیفوس کنه ای ( tick typhus ) که عامل بیماریزا ( R.australiss) است .

  • وقتی صحبت از همه گیری تیفوس در گذشته می‌شود اغلب منظور تیفوس شپشی است .

ریکتزیاها باکتریهای کوچکی هستند که انگل اجباری درون سلولی میباشند. شکل ظاهری آنها بصورت میله‌ای یا کروی است.

دوره کمون :این دوره در تیفوس بین ۱ تا ۲ هفته و معمولاً ۱۲ روز است.

مخزن بیماری

مخزن ریکتزیاها در تیفوس شپشی (همه گیر) انسان و در تیفوس نوع موشی جوندگان می باشند.حشره ناقل در تیفوس شپشی، شپش در تیفوس موشی، کک و در تیفوس کنه‌ای کنه می باشد.

علایم و درمان

علائم معمولاً تب، لرز، درد عضلانی، سردرد، لاغری شدید ، بثورات پوستی (با یا بدون اسکار ) است. درمان با آنتی بیوتیکهایی نظیر تتراسیکلین، داکسی سیکلین یا کلرامفنیکل می‌باشد . رعایت بهداشت فردی در کنترل همه گیری ها بسیار ضروری است

علایم‌ شایع‌

علایم‌ زیر ۵-۲ روز پس‌ از گزش‌ کنه‌ بروز می‌کند:
تب‌ (اغلب‌ تب‌ بالا) همراه‌ لرز
بثورات‌ پوستی‌ قرمز که‌ از دست‌ و پا شروع‌ شده‌ و به‌ مچ‌ دست‌ و پا، ساق‌، تنه‌ و شکم‌ گسترش‌ می‌یابند
سردرد
درد عضلانی‌ و ضعف‌؛ سفتی‌ پشت‌
تهوع‌ و استفراغ‌
گیجی‌؛ اغما

علل‌

باکتری‌ ریکتزیا که‌ در بدن‌ کنه‌ زندگی‌ می‌کند. انسان‌ از طریق‌ گزش‌ کنه‌ معمولاً در فصل‌ بهار یا تابستان‌ مبتلا می‌شود.

عوامل تشدید کننده بیماری

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری در محیط‌ باز در مناطق‌ آلوده‌ به‌ کن‌
تماس‌ با سگ‌ها

عواقب‌ موردانتظار

در این‌ عفونت‌ اگر درمان‌ آنتی‌بیوتیکی‌ در مراحل‌ اولیه‌ بیماری‌ شروع‌ شود قابل‌ علاج‌ است‌.

عوارض‌ احتمالی‌

عفونت‌ مغزی‌
تشنج‌
نارسایی‌ کلیه‌
هپاتیت‌
تیفوس‌ کنه‌ای‌ در صورت‌ عدم‌ درمان‌ اغلب‌ کشنده‌ است‌ (در اثر پنومونی‌ یا نارسایی‌ قلب‌

عامل بيماري

عامل عفوني اين بيماري در تيفوس شپشي(همه گير)، ريکتز يا پروازکي و در تيفوس موشي ، ريکتز يا تيفي است .ريکتزياها باکتريهاي کوچکي هستند که انگل اجباري درون سلولي ميباشند. شکل ظاهري آنها بصورت ميله اي يا کروي است.

دوره کمون : اين دوره در هر دو نوع تيفوس بين ۱ تا ۲ هفته و معمولا ۱۲ روز است.

دروه وا گيري :بيماري تيفوس بطور مستقيم از يک شخص به شخص ديگر قابل انتقال نيست.

مخزن بيماري :مخزن ريکتز يا ها در تيفوس شپشي (همه گير)انسان و در تيفوس نوع مو شي جوندگان مي با شند.حشره ناقل در تيفوس شپشي ،شپش و در تيفوس موشي ،کک مي باشد.

تيفوس شپشي (همه گير)

عفونت توسط شپش ( شپش بدن و شپش سر)آلوده از انسان به انسان منتقل مي شود .

چرخه ي انتقال چنين است

انسان       ï       شپش     ï         انسان       ï         شپش

شپش از راه خونخواري از يک انسان بيمار در مرحله ي تبدار آلوده مي شود . ميکروب در لايه سلول هاي دستگاه روده اي شپش تکثير مي بابد و در روز ۵-۳ در مدفوع شپش پيدا مي شود .

راههاي انتقال بيماري

انسان از راه گزش شپش آلوده نمي شود ، بلکه به يکي از راه هاي زير آلوده مي شود :

(۱) خراشيدن پوست و تلقيح مد فوع آلوده شپش به خود

(۲) کشتن شپش  آلوده بر روي بدن

(۳) به احتمال استنشاق گرد و غبار يا مدفوع شپش آلوده .

شپش آلوده پس از ۱۴-۱۰ روز به علت آلودگي ميميرد ولي ممکن است قدرت حيات ريکتز يا در شپش مرده تا هفته ها حفظ شود. . در انسان ميکرب مي تواند بدون هيچگونه نشانه اي سالها به صورت عفونت پنهاني باقي بماند . بيماري مي تواند بعد ها به شکل خفيف بروز کند . اين نوع بازگشت تيفوس را به عنوان بيماري بريل – زينسر مي شناسد و ممکن است توسط شپش به ديگران سرايت کند. در تيفوس شپشي بيماران در مر حله تب و احتما لا ۲ تا ۳ روز بعد از طبيعي شدن درجه حرارت بدن قادر به آلوده کردن شپش هستند . شپشها معمو لا۲-۶ روز بعد از خونخواري  آلوده کننده هستند .

ب) تيفوس آندميک يا موشي

يک بيمار ي مشترک انسان و جانوران است . مخزن عفونت موش است. در موش عفونت به شکل نا پيدا ، دراز مدت و غير کشنده است . انتشار عفونت بين موشها به وسيله ي کک موش (x.Cheopis) و به احتمال کک موش است . هرگاه يک کک موش- و در درجه ي نخست x.Cheopis سرگردان بماند ، انسان  راآلوده ميکند و سبب انتقال عفونت به انسان مي شود . و در عمل ، راه انتقال بيماري به انسان گزش کک موش نيست ،

پيشگيري و کنترل

۱-  ر عا يت بهدا شت محيط و بهداشت فر دي ، بويژه استحمام و شستشوي مرتب لباسها

۲- سم پاشي اماکن و لباسهاي آلوده با حشره کشهاي منا سب و يا هما هنگي سطوح بالا تر

۳- گزارش تلفني و فوري موارد مشکوک

۴- بعد از آنکه بيمار ، البسه و محل زندگي و تما سهاي خا نوادگي عاري از شپش يا کنه شدند نياز به جدا سازي بيمار نيست.

۵- تمام افرا دي که با بيمار  تماس نزديک دا شته اند بايد به مدت ۲ هفته تحت نظارت قرار داده شوند.

تیفوس یک‌ بیماری‌ حاد تبدار ناشی‌ از باکتری (ریکتزیا) منتقله‌ از حشرات آلوده است‌. این‌ بیماری‌ دارای‌ سرایت‌ فرد به ‌فرد نیست‌. این‌ عفونت‌ ممکن‌ است‌ پوست‌، دستگاه‌ عصبی‌ مرکزی‌، لوله‌ گوارش‌ و عضلات‌ را درگیر سازد.

به طور کلی چند نوع تیفوس داریم .تیفوس اپیدمیک یا شپشی که عامل آن ریکتزیا پرووازکی می باشد و شایعترین نوع تیفوس است . تیفوس آندمیک یا تیفوس ککی‌ یا تیفوس موشی که عامل آن ریکتزیا تیفی است .

عامل بیماری تیفوس اپیدمیک ریکتزیا پرووازکی (Rickettsia prowazekii) می‌باشد. در سیر این بیماری ریکتزیا توسط شپش همراه با خون خورده شده و وارد سلول‌های اپی‌تلیال شپش می‌شود. در آنجا به سرعت رشد و تکثیر نموده و باعث پاره شدن سلول‌های جدار معده شپش می‌شود. سپس ریکتزیا وارد حفره معده می‌شود و سرانجام به خاطر پاره شده سلول‌های آن خون به داخل هموسل (حفره عمومی بدن)می شود. ریکتزیا همراه مدفوع شپش دفع می‌شود که مالیدن یا خاراندن این مدفوع روی زخم یا غشای مخاطی ضعیف (مانند ملتحمه چشم)و یا حتی استنشاق گرد مدفوع خشک شده باعث ابتلای انسان می‌شود. بنابراین انسان از طریق مدفوع یا شپش له شده به بیماری مبتلا می‌شود نه از طریق گزش شپش و انسان به عنوان مخزن بیماری تلقی می‌شود.

شپش آلوده پس از ۱۴-۱۰ روز به علت آلودگی میمیرد ولی ممکن است قدرت حیات ریکتزیا در شپش مرده تا هفته‌ها حفظ شود. در انسان میکرب می تواند بدون هیچگونه نشانه‌ای سالها به صورت عفونت پنهانی باقی بماند . بیماری می تواند بعدها به شکل خفیف بروز کند .

در تیفوس شپشی بیماران در مرحله تب و احتمالا ۲ تا ۳ روز بعد از طبیعی شدن درجه حرارت بدن قادر به آلوده کردن شپش هستند . شپشها معمولا ۲-۶ روز بعد از خونخواری آلوده کننده هستند .

همچنین ببینید

تشییع پیکر شهید حججی، باردیگر به تعویق افتاد

فرهنگ > دفاع مقدس – مراسم تشییع شهید محسن حججی که قرار بود عصر شنبه ۱۱ شهریور برگزار …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *